برنامه مراقبت و درمان برای پس از ابتلا به کرونا

تنها نزدیک به شش ماه از اعلام رسمی وجود بیماری کووید 19 در ایران و نزدیک به نه ماه از اعلام رسمی اولین بیمار در چین گذشته است. چنین زمانی برای گزارش عواقب قطعی و عوارض بیماری کوتاه است و با توجه به جهانگیری بیماری تمرکز بیشتر بر پیشگیری  و درمان بیماری است و کمتر به عوارض دراز مدت بیماری پرداخته شده است. اما قطعا تا سال‌ها بعد عوارض زودرس و دیررس این بیماری جوامع بشری را تحت تاثیر قرار خواهد داد و ممکن است عوارض پرشماری برای این بیماری ذکر شود.

در حال حاضر اما اکثر موارد گزارش شده به صورت موردی بوده‌اند اما آن قدر جدی هستند که باید در خصوص آن ها بسیار هوشیار باشیم. برای همین است که توصیه شده است که مبتلایان به بیماری کووید 19 بخصوص افراد با فرم متوسط و شدید بیماری حتما به صورت منظم زیرنظر پزشک باشند که البته این می‌تواند به صورت ویزیت در منزل و استفاده از خدمات درمان در منزل باشد.

عوارض عصبی و مغزی

در خصوص عوارض شایع دیررس بیماری کرونا در بسیاری از افراد باید گفت در کشورهای اروپایی در بسیاری از موارد پس از بهبود، علائم وجود ویروس  دیده می شود که به طور شایعی باعث آنسفالومیلیت و سندرم خستگی مزمن دیده می شود

پتر برلیت، رئیس انجمن متخصصان اعصاب آلمان هم گفته است که حدود یک‌سوم بیماران کرونایی که در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان‌ها بستری شده اند حتی پس از بهبود، گونه‌ای از آسیب‌های مغزی مشاهده شده که می‌تواند در درازمدت منجر به مشکلات حافظه و تمرکز حواس شود. به گفته برلیت، این افراد می توانند دچار پریشانی، مشکل در حافظه یا توهم شوند.

بر اساس گزارشی که در مجله (Brain) منتشر شده، اختلالات عصبی ۴۳ بیمار مبتلا به کووید۱۹ بررسی شده که نشان داده حتی در افرادی که این بیماری را به صورت خفیف تجربه کرده‌اند، پس از بهبودی، ممکن است درجاتی از اختلال عملکرد مغزی، سکته‌ مغزی یا مننژیت شدید بروز می‌کند.

برای همین است که توصیه می‌شود که بهبود یافتگان از کرونا و بخصوص آن‌هایی که در بخش ویژه بستری بوده‌اند به طور منظم باید تحت نظر پزشک متخصص باشند که می‌تواند در قالب ویزیت در منزل و خدمات درمان در منزل باشد.

عوارض کلیوی

کلیه‌های فرد مبتلا به کرونا هم ممکن است حتی پس از پایان بیماری مورد حمله قرار بگیرند که در این صورت احتمال نارسایی کلیه و در نتیجه آن، احتمال آسیب‌های جبران ناپذیر به دیگر اندام‌های بدن زیاد خواهد شد. پیشنهاد می‌شود که بهبودیافتگان از کرونا حتما به صورت منظم مورد بررسی و ویزیت عملکرد کلیه قرار بگیرند و آزمایشات لازم را هم به شیوه درمان در منزل انجام دهند.

برخی شواهد نشان می‌دهند که ویروس کرونا می‌تواند به طور مستقیم به کلیه‌ها حمله ‌کند. مطالعات نشان داده این ویروس با اتصال به نوعی گیرنده روی سلول‌ها به نام ACE2 به بدن نفوذ می‌کند. این گیرنده در سلول‌های قلب و ریه و کلیه ها یافت می‌شود. باید مراقب بود که فرد مبتلا پس از پشت سر گذاشتن دوره حاد بیماری کرونا دچار عوارضی مثل کاهش حجم ادرار، نارسایی کلیوی مزمن و افزایش فشار خون نشود.

تاثیر بر قلب و ریه ها

بر اساس تحقیقی که پروهشگران مرکز پزشکی دانشگاه هامبورگ-اپدنورف آلمان انجام داده‌اند، کووید 19 می‌تواند قلب را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به گفته دیرک وسترمن، سرپرست گروه پژوهشی، این  احتمال وجود دارد كه ویروس‌های کرونا سلول‌های قلبی را آلوده كرده و در آنها تولید مثل كند.

به گفته وی بهبود یافتگان از بیماری ممکن است در هنگام راه رفتن سریع دچار نفس تنگی می‌شوند. در برخی از بیماران (پس از بهبودی) ممکن است ۲۰ تا ۳۰ درصد عملکرد ریه‌ها کاهش یابد

رئیس مرکز عفونت‌های بیمارستانی هنگ کنگ هم گفته است:«این بیماران پس از بهبودی باید معاینات بیشتری را برای تعیین میزان عملکرد ریوی خود انجام دهند. همچنین برای تقویت ریه‌ها باید برای آن‌ها فیزیوتراپی تجویز شود. خدمات فیزیوتراپی هم از جمله خدماتی است که می‌تواند به شکل درمان در منزل تجویز شود.»

وی به بیمارانی که بهبود یافته‌اند برای تحریک سیستم قلبی عروقی و کمک به ریه‌ها و سیستم تنفسی شان، تمرینات ورزشی از جمله شنا کردن را توصیه نموده است.

همچنین برخی بیماران هم ممکن است آسیب ریوی به شکل «فیبروز ریوی» که با ایجاد بافت جوشگاهی در سراسر ریه همراه است و ریه را از کار می‌اندازد را شاهد باشند. این آسیب به بافت ریه ممکن است تا سالها با فرد باقی بماند و او را دچار تنگی نفس کند.

شدت درگیری افراد بر اثر ویروس کرونا کاملا متفاوت بوده و ممکن است یک یا دو لکه در ریه فرد به صورت درگیری مختصر دیده شود ولی در فرد دیگری درگیری کرونا کل ریه فرد را دچار اختلال کند

کووید ۱۹ استرس شدیدی بر قلب تحمیل می‌کند. متخصصان دانشگاه هاروارد می‌گویند التهاب ایجاد شده توسط ویروس کرونا باعث ضعف عملکرد قلب و افزایش خطر لخته شدن خون و سکته قلبی می‌شود.

دکتر لن هوروویتز، متخصص داخلی لنوکس هیل در نیویورک می‌گوید: «برخی از افرادی که با یک دوره شدید کووید ۱۹ مبارزه کرده‌اند، ممکن است به آریتمی قلبی، نارسایی احتقانی قلب و میوکاردیت (التهاب عضله قلب) مبتلا شوند.»

لازم است که حتما بیماران مبتلا به کرونا تا مدتی بطور منظم تحت برنامه مراقبت و تشخیص بیماری‌های قلبی و ریوی باشند که برنامه چک آپ و تشخیص و درمان مشکلات قلبی و ریوی می‌تواند بخش ثابتی از برنامه ویزیت در منزل این افراد باشد.

بقیه مشکلات

از سوی دیگر برخی تحقیقات در آمریکا نشان داده شده که عوارض دیرپای بیماری کرونا ممکن است اندام‌های دیگر بدن را هم درگیر کند. در واقع بررسی نشانگرهای بیولوژیکی بیماران بهبود‌یافته، نشان داده که در برخی موارد ضعف عملکرد کبد و کلیه‌ها و نیز آسیب‌های شدید قلبی و ریوی وجود داشته است.

از طرف دیگر محققان دانشگاه جان هاپکینز نیز تاکید می‌کنند که استراحت طولانی در بستر در افرادی که دچار فرم شدید بیماری می‌شوند و مدت زیادی را در خانه یا بیمارستان بستری هستند می‌تواند عواقب جدی برای بدن داشته باشد و منجر به تحلیل عضلات و ضعف استخوان‌ها شود. این هم از مواردی است که نیاز به مشاوره و ویزیت منظم طب ورزشی و تغذیه را برای فرد در بر دارد که البته این موارد هم می‌تواند در برنامه ویزیت در منزل و برنامه معمول درمان در منزل او گنجانده شود.